Leer stories vertel en luister…
…op soek na die beste oplossing vir die konflik

1. Net een op 'n slag. Toe die verkeerskonstabel die motor wat te vinnig gery het stop, het altwee die insittendes gelyktydig in Engels begin praat. Die konstabel se verskrikte opmerking was toe: "Don't speak twice. Speak once upon a time." Daarmee het hy 'n baie waar ding gesê. In enige konflik is dit van uiterste belang dat net een party op 'n slag aan die woord moet wees en dat die ander moet stilbly.
2. Die ander party moet aktief luister. Daar is 'n verskil tussen "hoor" en "luister". Jy kan fisies die klanke wat die ander party met die mond maak hoor sonder om regtig daarna te luister. Ons kom later weer hierby. Hier is dit net genoeg om te meld dat een van die basiese reëls in enige gesprek en dan veral as jy 'n konflik probeer oplos, is dat al die partye nie gelyktydig aan die woord moet wees nie.
3. Die luisteraar mag nie die ander een in die rede val nie. Terwyl mens na iemand anders se storie luister, kan dit maklik gebeur dat jy hom/haar in die rede wil val omdat hy/sy te langdradig praat of omdat jy van mening is dat die feite nie heeltemal reg vertel word nie. Moenie dit doen nie. Los die ander party om klaar te praat en sy/haar storie entuit te vertel soos die persoon dit wil doen. Jou beurt sal kom.

Hoe gebruik jy jou beurt om te praat?

• Die waarheid – wees geloofwaardig. Een van die heel belangrikste eienskappe waaroor enige mens moet beskik is "geloofwaardigheid". Iemand wat geloofwaardig is, word geglo selfs al het jy net sy woorde om aan vas te hou. Om geloofwaardig te wees, vra van jou om onder alle omstandighede die waarheid te praat. Sodra as wat jy uitgevang word dat jy nie die waarheid praat nie, is jou geloofwaardigheid daarmee heen en maak dit jou saak baie sleg in die poging om 'n konflik op te los. Onthou Spr 23:23 "Hou by die waarheid, moet daar nie van afstand doen nie; hou by wysheid, by selfbeheersing, by insig."
• Praat in die eerste persoon. Wanneer jy jou storie vertel, mag jy nie “jy” en “jou” gebruik nie. Die oomblik wat jy dit doen, is die gevaar baie groot dat jy die ander party aanval en beskuldig. Onthou dat jy jou storie moet vertel vanuit jou eie belewenis en hoe jy oor die saak dink en voel. Jy mag hoogstens die woorde "jy" en "jou" gebruik in uitdrukkings soos: "Dit maak my baie ongemaklik as ek sien dat jy ..." of "Wanneer jy ... weet ek nie hoe om dit te hanteer nie." Dit plaas die fokus op jou eie belewenis en is nie 'n aanval op die ander persoon nie.
• Spreek die huidige saak aan. Sommige mense is vreeslike lief daarvoor om in 'n konfliksituasie die geleentheid te misbruik om ou sake wat nog nie regtig verwerk is nie ook by te sleep - gewoonlik om die ander party seer te maak of in 'n hoek te druk. Los ou koeie in die sloot. Dit het niks met die huidige saak te doen nie. Konsentreer op die saak wat ter sprake is en nie die ander party wat in die saak betrokke is nie.
• Praat met selfbeheersing en respek. Die Bybel sê nie verniet nie: " ’n Sagte antwoord laat woede bedaar; ’n krenkende woord laat woede ontvlam (Spr 15:1)." en Spr 25:28 "’n Stad sonder ’n muur om hom te beskerm, so weerloos is ’n mens as hy nie selfbeheersing het nie." Dit beteken dat jy oor emosionele inteligensie moet beskik om jou emosies te kan beheer wanneer jy in 'n konfliksituasie moet praat.
• Let op jou stemtoon en –volume. Hierdie opmerking sluit baie no by die vorige een aan. Dit is moeilik om jou stemtoon laag te hou as jy nie jou emosies in bedwang kan hou nie. Dan word dit ook baie moeilik om by die ander reëls van die gesprek te bly. Jy raak buite beheer van jouself en weerloos. So kan 'n konflik nie opgelos word nie.

Jou beurt om te luister?

• Luister met aandag en probeer die boodskap verstaan. Dat jy teenwoordig is in die gesprek en selfs die klanke van die ander party se stem kan hoor, beteken nog nie dat jy noodwendig aandag gee aan wat gesê word nie. Om regtig die boodskap te hoor en die inhoud van die ander se woorde te hoor, vra van jou om op die oomblik te fokus en jouself af te skakel wat alle ander impulse van buite betref. Jou gedagtes en aandag moet ook saam met jou liggaam op dieselfde plek wees en op die ander party gerig word.
• Luister inklusief. Dit beteken dat jy alle aspekte van die ander party moet waarneem wanneer hy/sy praat. Let op die persoon se lyftaal en woorde. Iemand se lyftaal bevestig gewoonlik sy woorde of soms kan dit 'n streep daardeur trek of die intensiteit van sy bedoeling verklap. Deur op die lyftaal te let kan jy agterkom of die persoon ontspanne of baie senuagtig en angstig is, ens. Al hierdie elemente in die gesprek help om die eintlike boodskap en die effek daarvan te verstaan.
• Luister ontvanklik, met ’n oop gemoed. Onthou, niemand het die finale, enigste standpunt nie. Dit gebeur meermale in konfliksituasies dat een of albei van die partye 'n houding het van "don't confuse me with the facts, i've allready made up my mind." Met so 'n houding sal mens in 'n konflik (of enige ander situasie) nêrens kom nie. Dit is van kritiese belang dat mens veral in 'n konflik met 'n oop gemoed na die ander persoon se storie sal luister. Dit vra van jou om opreg aan die ander party ruimte te gee. Dit kan dalk net gebeur dat jy dinge hoor wat jou standpunt kan verander.
• Luister aktief/betrokke. Dit sluit al bogenoemde sake in. Dit word hier genoem omdat dit so belangrik is om te weet dat om reg te luister is harde werk en vra van jou doelbewuste aktiewe betrokkenheid.
• Luister reflektief. Of jy nou altyd daarvan bewus is of nie, 'n mens is gedurigdeur besig om jou eie afleidings te maak terwyl jy na ander se stories luister. Hierdie afleidings is belangrik want jy reageer dien ooreenkomstig daarop. Die probleem is dikwels dat mens vanselfsprekend aanvaar dat die afleidings wat jy maak, korrek is sonder om dit te kontroleer. Dit is waarom daar so dikwels botsings en misverstande tussen mense kom. In die hantering van 'n konflik is dit dus van uiterste belang dat jy altyd jou afleidings moet kontroleer. Maak seker dat jy reg gehoor het. Soms is dit dus nodig om jou afleiding in woorde te stel deur byvoorbeeld te sê: "Bedoel jy ... as jy dit en dat sê?" Dit bied dan aan die een wat praat geleentheid om jou afleiding as korrek te bevestig of om sy saak anders te formuleer of te verduidelik wat hy/sy presies bedoel. Netso belangrik as wat die regte woorde in kommunikasie is, nog belangriker is dit dat jy altyd seker maak jy hoor reg.